DE HECHTINGSPUZZEL 

Beschrijving

De wetenschap van relaties komt in versnipperde stukjes voor op alle velden van empirisch onderzoek: biologie, sociologie, embryologie, ethologie, epi genetica, neurowetenschappen, psychologie enzovoort. Nooit eerder wisten we meer van de relationele context die vereist is voor succesvol opvoeden, onderwijzen of behandelen. Toch ligt die kennis nog niet aan de basis van onze dagelijkse aanpak en beleid. In deze module wordt de wetenschap van relaties tot haar kern teruggebracht en verkennen we implicaties voor het werken met kinderen.

Voor wie

Deze module is voornamelijk samengesteld voor hulpverleners die bij kinderen betrokken zijn: kinderpsychologen, kindertherapeuten, schoolpsychologen, maatschappelijk werkers, scheidingsbegeleiders, kinderverpleegkundigen en anderen die met kinderen werken. De module is echter toegankelijk voor iedereen die de wetenschap van relaties met betrekking tot kinderen willen begrijpen. Vaktaal wordt zoveel mogelijk vermeden.

Overzicht

 DEEL 1 – het concept hechting: de olifant

Iedereen heeft te maken met hechting. Toch spreken we er weinig over. In dit deel worden de puzzelstukjes van hechting benoemd, hechting gedefinieerd en de hiërarchische structuur van hechting besproken. Het ‘alfa-complex’ wordt geïntroduceerd.

DEEL 2 – ontvankelijkheid en invloed: de juiste relatie bouwen

Zonder begrip van hechting hebben we foute aannames gemaakt over de ontvankelijkheid van kinderen voor zorg en onderwijs. Hier wordt duidelijk dat kinderen beïnvloed worden in de context van hun gehechtheid aan de voor hen verantwoordelijke volwassenen. We gaan in op de implicaties alsmede op de thema’s peer oriëntatie en tegenwil.

DEEL 3 – gehecht raken: zes fasen

Het menselijk vermogen voor relaties is een potentieel dat zich alleen onder gunstige omstandigheden goed ontwikkelt. Dit fundamentele vermogen begint zich in de eerste zes levensjaren te ontwikkelen. Een vlucht van kwetsbaarheid zal het vermogen van een kind om zich te hechten en verbonden te blijven belemmeren. Het model van relatievorming is op elke leeftijd en iedere relatie toepasbaar. Ook komt naar voren hoe je hechtingsinstincten kunt activeren en een relatie opbouwen.

DEEL 4 – hechting en volwassenwording: hechting vrucht laten dragen

Volwassenwording is de vrucht van vervullende relaties. De grootste fout ten aanzien van een gezonde ontwikkeling is druk uitoefenen op snelle resultaten met bijvoorbeeld onafhankelijkheid en sociale integratie in plaats van de onderliggende wortels van hechting voeden. Kinderen moeten kunnen rusten van hechtingswerk zodat ze zich natuurlijk ontwikkelen.

DEEL 5 – verlegenheid en concurrerende hechting: omgaan met beschermende instincten

Men kan een kind niet begrijpen zonder inzicht in de polariserende aard van hechting. Zonder kennis van hechting wordt verlegenheid gepathologiseerd als sociale angst of verkeerd begrepen als tekort aan zelfvertrouwen. Verlegenheid heeft een belangrijke functie in de bescherming van bestaande relaties en moet geëerd in plaats van uitgedaagd worden. De implicaties van verlegenheid voor de omgang met kinderen buiten hun primaire hechtingen worden besproken.

DEEL 6 – het verwijderingscomplex: de wortels van angst, agressie en pesten blootleggen

 Niets raakt zoogdieren meer dan met verwijdering te maken krijgen. Mensen worden nog veel dieper geraakt omdat verwijdering niet alleen fysiek is en omdat het verwachten van verwijdering hetzelfde effect kan hebben als werkelijke verwijdering. Het ‘verwijderings-complex’ wordt geïntroduceerd als de kern van angstproblemen, alfaproblemen, agressieproblemen, het pestinstinct en meer.

DEEL 7 – defensieve onthechting: overbruggen wat kan verdelen

Als kwetsbaarheid ondraaglijk wordt is de ultieme afweer van de hersenen de hechtingsinstincten omkeren. Die toestand kan situationeel en tijdelijk of chronisch en algemeen zijn. De ommekeer van hechting begrijpen is essentieel voor het omgaan met gewonde kinderen, aangezien het vaak de basis is van allerlei symptomen en stoornissen. Hoe gaan we om met die lastige dynamiek?

DEEL 8 – genezing door hechting: met gewonde kinderen werken

Als er een panacee was voor kinderproblemen dan zou het zijn: verwijdering verminderen. Dit deel gaat over de manieren waarop wij volwassenen dat kunnen doen voor de kinderen voor wie wij zorg dragen.